أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
359
قانون ( فارسى )
هويج بيابانى ، آرد گاودانه و ثمر درخت صنوبر از هريك به وزن هشت اوقيه . همه را درهم بسرش و بيمار از آن تناول كند . امّا احتياط كن هرگاه چيزى از اين داروها استعمال مىشوند بيمار در اثناى معالجه تا مىتواند از خوردن آب دورى جويد و اگر آب مىنوشد بسيار كم بنوشد ؛ تا دارو به قوت خود باقى بماند و به كمك آب زياد به اطراف كوژى كبد نرسد . داروهاى گذاشتنى بر طحال ورم كرده اگر نياز به گذاشتن دارو بر طحال از خارج بود ، بايد قبل از گذاشتن ضماد اين دستورات رعايت شود : بيمار ناشتا به حمام برود و زياد در حمام بماند و مدت زياد در آبزن بنشيند . هرگاه از حمام بيرون آمد غذاهاى پارچهكنندهء مادهء خلط و تندمزه و تشنگىآور از قبيل : ماهى نمكسود ، گوشت در آفتاب خشك شدهء نمكسود ، خردل و ماهيابه بخورد و شراب مخلوط با آب دريا بنوشد خوب با خود مدارا كند . مدت سه روز اين رژيم را داشته باشد و در روز چهارم آنقدر ورزش كند تا خوب عرقش درآيد و به نفسنفس افتد . آنگاه گذاشتن ضماد بر طحال را شروع كن ! دقت كن اگر حالت بيمارى طحال ضماد قوى مىخواهد ضماد قوى بگذار و اگر بيمارى طحال سبكتر از آن است كه به ضماد قوى نياز باشد ضماد سبكتر بگذار ! داروى گذاشتنى در اين حالات از داروهاى سردىبخش باشد كه ذكرشان آمده است . اگر تنها اشه ( اندران ) بر طحال بگذارى يا پشك گوسفند را در سركه بريزى و از آن ضماد سازى ، ضمادى قوى است . پشك سوختهء گوسفند نيز با سركه ضماد خوبى است . همچنين خاكستر آتشدان حمام با سركه بسرشد خوب ضمادى است . بيخ گياه هزار چشان هم با سركه ضماد شود و بر طحال گذارى خوب است . مخلوطهاى زير همگى خاصيّت دارند : گوگرد و سركه ضماد شوند . برگ لبانه با سركه ضماد شوند . فيجن ( سداب ) با سركه ضماد گردند . اگر سرگين گاو را كه در صحرا مىچرد خوب خشك كنى و سپس با سركه بر آتش بپزد ، ضماد خوبى مىشود ؛ و اگر كمى از گوگرد زرد بر آن پاشى بهتر خواهد بود . ضماد طحال كه از گل نمك ( گل درخت خرما - نسخه . ) باشد اثر شگفتانگيز دارد . ثمر درختبان ( تفالهء ثمر درختبان - نسخه . ) بر زغال افروخته برشته شود و با سركه بر طحال گذارند . اسپند با بزرش در سركه بر آتش بجوشد تا كاملا از هم مىپاشد و بر طحال گذارند . - داروهاى بر طحال گذاشتنى كه تقريبا در سردمزاجى و گرممزاجى ميانه باشند عبارتند از : 1 - سلق آبپز شده با سركه درهم بسرشند و بر طحال گذارند .